Bij het ervaren van onverklaarbare pijn in de buik of borst, wordt vaak gedacht aan problemen met de organen zoals de maag, darmen of galblaas. Toch kunnen deze pijnklachten ook een andere, minder bekende oorzaak hebben. Chirurg Frank Garssen van Medisch Centrum Jan van Goyen is gespecialiseerd in de behandeling van die aandoeningen die vaak over het hoofd worden gezien: ACNES en Xifodynie. In dit artikel vertelt hij over deze aandoeningen en hoe ze behandeld kunnen worden.
Wat is Acnes?
ACNES, voluit Anterior Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome, is een buikwandpijnsyndroom waarbij een zenuw in de buikwand bekneld raakt, wat kan leiden tot soms hevige pijn in specifieke delen van de buik. ‘ACNES is nog relatief onbekend, maar we zien dat steeds meer huisartsen en specialisten het herkennen,’ legt Frank Garssen uit. ‘Toen ik zo’n negen jaar geleden begon met het behandelen van ACNES, wist vrijwel niemand ervan. Inmiddels zijn in Nederland duizenden patiënten behandeld, en in het hele land zijn er nu meer specialisten die deze aandoening kunnen herkennen en behandelen.’
De pijn bij ACNES is vaak goed te lokaliseren en kan met één vinger worden aangewezen. ‘Vaak is er sprake van één specifieke plek in de buik waar de pijn het hevigst is. Dit komt door een beknelde zenuw in de buikwand. Soms maakt het de huid rondom de plek overgevoelig (strakke kleding zit dan bijvoorbeeld vervelend), maar het kan ook het tegenovergestelde doen, waardoor de huid juist doffer aanvoelt,’ zegt Garssen.
Een vergelijkbare aandoening is LACNES, waarbij de pijn zich aan de zijkant van het lichaam in de flanken bevindt. ‘LACNES komt minder vaak voor dan ACNES, maar de oorzaak en symptomen zijn vrijwel hetzelfde,’ aldus Garssen.
De oorzaken en diagnose van ACNES
Hoewel de exacte oorzaak van ACNES in ongeveer 60% van de gevallen onbekend blijft, zijn er wel enkele factoren die een rol kunnen spelen. ‘Soms kan ACNES ontstaan na een operatie (blindedarmoperatie, galblaasoperatie of keizersnede), zwangerschap of na sportactiviteiten (buikspieroefeningen), maar het kan ook zomaar ontstaan, zonder aanwijsbare aanleiding,’ vertelt Garssen. ‘Het komt zowel bij jong als oud voor.’
De diagnose ACNES wordt vaak gemist omdat veel patiënten en artsen denken dat hun pijn afkomstig is van hun organen. ‘De buikwand wordt vaak over het hoofd gezien, terwijl die wel 7 tot 10cm centimeter dik is en alles bevat: huid, spieren, zenuwen, vet en bloedvaten,’ legt Garssen uit. ‘Daardoor worden patiënten vaak doorgestuurd naar een maag-darm-lever-arts, terwijl de oorzaak eigenlijk in de buikwand ligt.’
Behandeling van ACNES
De eerste stap in de behandeling van ACNES en LACNES is het herkennen van de aandoening. Veel patiënten hebben al verschillende onderzoeken, zoals een echo, CT-scan of MRI ondergaan zonder dat daar iets uit is gekomen. ‘Als de symptomen wijzen op ACNES, dan stellen we vaak een proefinjectie voor met lokale verdoving. Als de pijn vermindert of verdwijnt, is dat een sterke indicatie dat het inderdaad om ACNES gaat,’ legt Garssen uit.
Sommige patiënten hebben baat bij één injectie, terwijl anderen meerdere behandelingen nodig hebben. ‘In 15% van de gevallen is de pijn na één injectie volledig verdwenen. Vaak zijn er echter meerdere injecties nodig, of besluiten we tot een operatie, waarbij we de beknelde zenuw verwijderen. Dit is een eenvoudige ingreep van ongeveer 20 minuten,’ zegt Garssen.
Hoewel de behandeling effectief is, biedt zelfs een operatie geen 100% garantie op succes. ‘In totaal helpen we ongeveer 70% tot 80% van de patiënten volledig van hun klachten af.’
Xifodynie: Een zeldzame, maar ernstige pijnklacht
Naast ACNES en LACNES behandelt Frank Garssen ook Xifodynie, een aandoening die pijn veroorzaakt in het onderste deel van het borstbeen, het zogeheten zwaardvormig aanhangsel (xiphoid). ‘Zo’n acht jaar geleden behandelde ik mijn eerste patiënt met Xifodynie. Het zwaardvormig aanhangsel was losgeraakt en bewoog, wat voor veel pijn zorgde. Nadat ik het had verwijderd, was de pijn weg,’ vertelt Garssen.
Xifodynie is een aandoening die nog minder bekend is dan ACNES, maar ook hier speelt pijn een grote rol. Patiënten met Xifodynie ervaren vaak drukpijn onder het borstbeen, wat kan uitstralen naar de rug en soms wordt aangezien voor een hartaanval of galsteenkoliek. ‘Veel patiënten hebben al uitgebreide onderzoeken gehad bij een cardioloog of maag-darm-lever-arts voordat de diagnose Xifodynie wordt gesteld,’ zegt Garssen.
Behandeling van Xifodynie
Net als bij ACNES begint de behandeling van Xifodynie met een proefinjectie. ‘Als de pijn vermindert na de injectie, stel ik een operatie voor waarbij we het zwaardvormig aanhangsel verwijderen. De resultaten zijn vaak uitstekend; de meeste patiënten knappen binnen een week op,’ zegt Garssen. ‘Sommige mensen hebben jarenlang rondgelopen met klachten die uiteindelijk door een eenvoudige ingreep kunnen worden verholpen.’
Kwaliteit van leven terug
Wat Frank Garssen het meest aanspreekt in het behandelen van deze pijnsyndromen, is het verschil dat hij kan maken in het dagelijks leven van zijn patiënten. ‘Dagelijkse pijn heeft een enorme impact op iemands leven, en als ik met patiënten praat, merk ik dat ze vaak opgelucht zijn als ze horen dat hun klachten verklaarbaar en behandelbaar zijn,’ legt Garssen uit. ‘Het erkennen van de pijn en het bieden van een oplossing, of het nu met injecties of een operatie is, geeft veel patiënten kwaliteit van leven terug.’
Met zijn jarenlange ervaring helpt Frank Garssen bij Medisch Centrum Jan van Goyen mensen met onbegrepen pijnklachten weer op weg naar een pijnvrij leven.
Wil je meer weten over ACNES, LACNES of Xifodynie? Of denk je dat je zelf last hebt van deze aandoeningen? Neem dan contact op met jouw huisarts. Hij of zij kan je doorverwijzen naar Medisch Centrum Jan van Goyen voor een consult bij drs. Frank Garssen.
